“Als je een schip wilt bouwen, trommel dan niet de mannen op om hout te verzamelen, verdeel het werk en geef orders. Leer ze in plaats daarvan te verlangen naar de uitgestrekte en eindeloze zee.”
Antoine de Saint Exupéry, in De kleine Prins
Al klinkt het wellicht romantisch, het raakt de kern van de zoektocht van veel organisaties, de intrinsieke motivatie, en de daaraan gekoppelde betrokkenheid, eigenaarschap en veerkracht van hun medewerkers.
Sinds Taylor’s scientific managementtheorie delen we productieprocessen op in efficiënte hapklare brokken waarin mensen benaderd worden als ‘human resources’. Alle HR-inspanningen ten spijt is de binding tussen de visie en missie van de organisatie en de existentiële behoefte van de werknemers meestal ver te zoeken.
Intrinsieke motivatie ontstaat daar waar mensen hun werk als zinvol ervaren (lees: bijdragen aan iets groters en betekenisvols), zich gezien voelen en zich kunnen ontwikkelen.
Vanuit de logotherapeutische visie van Viktor Frankl ontstaat zin in de relatie tussen mens en werkelijkheid. Dus op het moment dat er een optimale fit is tussen wat ik doe en de ervaren waarde daarvan.
Voor een effectieve organisatie van werk betekent dat:
- Werk wordt betekenisvol wanneer het bijdraagt aan iets waardevols
- Zingeving ontstaat in concrete taken, relaties en verantwoordelijkheden
- Mensen willen ervaren dat hun werk verschil maakt
Zingeving is dus geen “extra”, maar een existentiële dimensie van het (werk)leven.
Wanneer deze ontbreekt, ontstaat een existentieel vacuüm:
- Demotivatie en cynisme
- Burn-out of bore-out
- Verlies van betrokkenheid
- Instrumenteel gedrag (“ik doe alleen wat moet”)
Wanneer zingeving aanwezig is:
- Neemt intrinsieke motivatie toe
- Ontstaat betrokkenheid en eigenaarschap
- Groeit veerkracht
- Verbetert samenwerking
Op grond hiervan is zingeving voor ons geen soft thema, maar raakt direct aan prestaties en duurzaamheid van uw organisatie.
Zingeving, hoe?
Frankl’s ‘hoofdwegen naar zin’ onderscheiden drie waardecategorieën: creërende waarden, ervaringswaarden, houdingswaarden (schaffende Werte, Erlebniswerte en Einstellungswerte). Vertaalt naar organisaties richten we ons op drie aspecten van zingeving
Welke bijdrage kan ik hier leveren?
- Iets maken, verbeteren, oplossen
- Vakmanschap en kwaliteit leveren
Welke ervaring wordt me hier geboden?
- Samenwerking en verbondenheid
- Gezien en erkend worden
- Ruimte en ondersteuning voor ontwikkeling en groei
Hoe kan ik me verhouden tot wat ik niet kan veranderen?
- Omgaan met druk, tegenslag, dilemma’s, beperkingen
- Waardigheid bewaren onder moeilijke omstandigheden
Implicaties voor leiderschap
Omdat leiders zin niet kunnen ‘geven’, maar wel ontsluiten, verschuift hen instelling en handelen van
- Sturen op controle → sturen op betekenis
- Focus op taken → verbinding met bedoeling
- Management → leiderschap
Concreet betekent dit dat werk georganiseerd wordt rond betekenisvolle verantwoordelijkheden, de zogenaamde domeinen. Net als Taylor passen wij een analytische werkwijze toe. Aan Taylor’s procesanalyse voegen wij echter een behoefte-/verwachtingsanalyse toe van de relevante stakeholders. Zo ontstaat in samenwerking met uw organisatie en de leidinggevenden een aantal betekenisvolle domeinen die leidend zijn in de aansturing. Door competenties te verbinden aan de domeinen, ontstaat een overzichtelijk en transparant grid die de communicatie tussen leidinggevende en medewerker faciliteert.
Tot slot
Een organisatiecultuur die zingeving ondersteunt verbindt dagelijkse taken aan een groter geheel, erkent de mens als meer dan een functie, stimuleert dialoog over waarden en betekenis, creëert ruimte voor bijdrage en eigenaarschap, en biedt een werkwijze die dat ondersteunt.
Wilt u meer weten? Neem dan vrijblijvend contact met me op.
Henning Zorn
Existentiëel coach & logotherapeut
🌐 www.poweredbymeaning.me
📞 06 2249 2761*
* Inspreken kan in het Nederlands
